زمانی که آقای برهانی، شهید غیرت (شهید الداغی) را «نفله» میخواند و برای قاتلان و اعدامیهای سال ۱۴۰۱ طلب «رضوانالله» میکند، جای تعجب نیست که استاد اخلاق حوزه علمیه قم را «یاوهگو» خطاب کند.
به همین خاطر شنیدن چنین القابی از کسی که به «وکیل مدافع شیطان» شهره شده، نه تنها توهین نیست، بلکه مایه افتخار هم هست.
کسی که با استناد به چند رأی قضایی محدود از دوران پهلوی، بر تمام تاریخ شفاهی، اسناد متقن و خاطرات تلخ بزرگترها چشم میبندد تا دوران سیاه کشف حجاب را سفیدشویی کند، طبیعی است که تاب شنیدن سخن حق از یک استاد اخلاق را نداشته باشد.
اما از این ماجرا باید عبرت گرفت و عبور کرد. چرا کسی که میتواند به جایی برسد که «به جز خدا نبیند»، آن قدر پست شود که «پیج زیبا و فالوور» را بر همه چیز ترجیح دهد،حتی بر واضحات.
حقیقت این است:
هرگز بیش از دو پرچم نبوده و نیست، یا خودمان را زیر پرچم الله جای میدهیم، یا زیر پرچم شیطان خواهیم بود. و مسیر دفاع از شیطان و شیطان صفتان به همین جا هم باید برسد.
اصل ماجرا چیست؟
برای درک بهتر اینکه یاوهگویی چیست و یاوه گو کیست، دعوت میکنیم فارغ از هیاهوهای رسانهای، منطق مقایسهای که استاد آیت الله مؤیدی مطرح کردند و به خاطر آن مورد هجوم رسانه ها قرار گرفتند را موشکافی کنیم.
آنچه مورد هجمه قرار گرفته است، مقایسه بیحجابی و حرامخواری با هم است.
۱. مقایسه کردن دو گناه
مقایسه گناهانه برای سنجش قبح آنها، نه تنها اشکالی ندارد، بلکه روشی مرسوم در روایات اهلبیت (ع) است، آنچه مهم است این است که معیار و ملاک ما بافته های ذهنی ما نباشد، بلکه معیار مقایسه را هم باید از دین گرفت.
۲. معیار سنجش گناه
همانطور که خودِ گناه میتواند کوچک و بزرگ باشد، «گستره اثرگذاری» آن نیز معیار دیگری برای سنجش زشتی گناهان است.
به ماجرای مشهور «آهن داغ» دقت کنید. وقتی عقیل از امیرالمؤمنین (علیه السلام) سهم بیشتری از بیتالمال خواست، حضرت نفرمود دزدی بد است؛ بلکه سه سطح از دزدی را مقایسه کردند:
1. دزدی از یک بازاری (حقالناس محدود)
2. غارت مردم یک شهر (حقالناس وسیع)
3. دستدرازی به بیتالمال مسلمین (حقالناس عمومی)
امیرالمؤمنین (علیه السلام) به عقیل فرمود: «اگر حرف مرا قبول نداری، برو از صندوق بازرگانان بازار دزدی کن، یا به «حیره» برویم و آنجا را غارت کنیم.»[۱]
این بیان نشان میدهد دزدی از بیتالمال که حق همه مردم است، قبح و عقوبت سنگینتری نسبت به دزدی از یک شخص یا یک شهر دارد.
۳. چه کسی مرز «حقالناس» را تعیین میکند؟
این خطای راهبردی است که تصور کنیم حقالناس همان «حقوق شهروندی» غربی است یا انسانها میتوانند حدود حق الناس را تعیین کنند.
امام سجاد (ع) در ابتدای رساله حقوق، آب پاکی را روی دست افرادی که چنین برداشتهای انسان محورانه ای از حق الناس دارند ریختهاند: «بزرگترین حق، حق خداست… و همه حقوق دیگر از این حق سرچشمه میگیرند.»
بنابراین، نه سازمان ملل و نه عرف جامعه، بلکه تنها خداوند است که دامنه حقالناس را مشخص میکند.
۴. شرابخواری بدتر است یا بیحجابی؟
بیایید با یک مثال سادهتر شروع کنیم: کدام خوب است صدقه دادن بهتر است یا غیبت کردن؟ در نگاه اول آنقدر مساله روشن است که شاید بگویید سوال اشتباه است!
اما نه! روایات میگویند گناهی که تو را پشیمان کند، بهتر از کار نیکی است که تو را مغرور سازد.
پس قضاوت بین دو عمل صرفا به این نیست که خود عمل چه ویژگی هایی دارد، علاوه بر دامنه اثرگذاری گناه، شرایط فرد گناهکار هم در زشتی عمل تاثیر میگذارد.
به مثال صدقه و غیبت برگردیم. ممکن است یک صدقه مستحب که با تکبر و عُجب همراه شود،از غیبتی که بعداً باعث پشیمانی میشود، بدتر باشد.
چهبسا نمازخوانانی که مشمول «ویلٌ للمصلین» (وای بر نمازگزاران) شوند.
پس شرایط و اثرات جانبی تعیینکننده است.
| ویژگی | حرامخواری / شرابخواری | بیحجابی (کشف حجاب) |
| ماهیت | معمولاً مخفیانه و فردی | ذاتاً اجتماعی و آشکار |
| تعداد شاکیان | قابل شمارش (چند نفر یا یک صنف) | غیرقابل شمارش (جامعه اسلامی) |
| امکان جبران | بازگرداندن مال یا رد مظالم | تقریباً ناممکن |
۵. کدام بی حجابی، کدام حرامخواری؟
روشن است محل بحث، بی حجابی در ملأ عام است و اگر کسی در مهمانی خصوصی اش بی حجابی کند، گرچه مرتکب حرام شده است اما آن مورد در طرف مقایسه قرار نمیگیرد.
درباره حرامخواری هم سخن از حق الناسهای محدود است، نه آنها که مثلا با تصمیم غلط، قرارداد غلط نوشتن و …، سرمایه ملتی را به باد میدهند.
۶. چرا بیحجابی حقالناس وسیعتری دارد؟
حرامخواری (مثل گرانفروشی یا رشوه) معمولاً حق افراد مشخصی را ضایع میکند. اما بیحجابی تیری است که در تاریکی رها میشود و قربانیان متعددی دارد:
- مردانی که آرامش روانی خانوادهشان به هم میریزد.
- جوانانی که به گناه و انحراف کشیده میشوند.
- زنانی که در مقایسههای ظاهری، جایگاهشان نزد همسر متزلزل میشود.
- دختران عفیفی که به دلیل رواج لذتهای ارزان و در دسترس خیابانی، فرصت ازدواج سالم را از دست میدهند.
- کسانی که می خواهند بین حجاب و بی حجابی انتخاب کنند و از سختی حجاب داشتن در میان بی حجابها می ترسند.
البته که همه این افراد اگر مرتکب گناهی بشوند، خودشان هم مسئولیت دارند ولی این مسئولیت شخصی، مسئولیت سبب آن را از بین نمی برد.
نکته تکاندهنده ماجرا اینجاست:
کسی که شیشه مغازهای را شکسته، هزینه آن را میپردازد.
گرانفروش، صاحبان حق را پیدا میکند یا رد مظالم میدهد.
اما کسی که با بیحجابیِ خود، شیشه حیا و آرامش هزاران خانواده را ترک انداخته است، چگونه میخواهد این را جبران کند؟
آیا میتواند تکتک جوانانی که به گناه افتادند را پیدا کند؟ آیا میتواند آن زوج ها را پیدا کند؟آیا..
اگر هم بتواند تعدادی از این حق داران را پیدا کند، آیا میتواند جوانی و لذت زندگی و هر آنچه از دست داده اند را به آنها برگرداند؟ آیا گرمای زندگی زوجین را که از بین برده میتواند جبران کند؟
گرچه راه توبه بر همگان باز است اما همانطور که دیدید، سختی توبه گناه آشکار آنچنان است که امام رضا عليه السلام فرمودند: «الْمُذِيعُ بِالسَّيِّئَةِ مَخْذُولٌ وَ اَلْمُسْتَتِرُ بِالسَّيِّئَةِ مَغْفُورٌ لَهُ.»[۲] کسی که گناه را آشکار کند، به حال خود رها میشود ( و توفیق توبه از او سلب میگردد) و کسی که گناه را بپوشاند، آمرزیده میشود.
