در نوزدهمین جلسه از «مدخل علم کلام»، استاد با تأکید بر اینکه اعتقاد صرفاً امر ذهنی نیست، بلکه یک «عمل جوانحی» است، به تبیین فقهی، اخلاقی و کلامیِ این نوع از افعال میپردازد؛ افعالی که درونیاند، اما بهسبب اختیاری بودن، مشمول حکم تکلیفی میشوند. با بهرهگیری از آثار آیتالله اعرافی و مباحث مکاسب، افعال جوانحی همچون «تعلم»، «توکل» یا «حسد» تحلیل شده و جایگاه آنها در مرز فقه و اخلاق مشخص میگردد. بخش پایانی جلسه به نظام تربیت اخلاقی قرآن اختصاص دارد که در مقایسه با مسلک حکما و انبیا، بر «توحید» بهمثابه ریشهساز و زدایندهی ملکات اخلاقی تمرکز میکند.