شبهات فاطمیه؛ پاسخ به شبهه غیرت اعراب و انکار جسارت به حضرت زهرا(س)
مقدمه
در پست پیشین از سلسله‌پست‌های «پاسخ به شبهات فاطمیه»، به بررسی گزارش‌های تاریخی درباره علت بازنگرداندن فدک در دوران حکومت امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) پرداختیم و شواهدی از منابع شیعه و اهل‌سنت را در این زمینه مطرح کردیم.
در این نوشتار، به شبهه دیگری می‌پردازیم که برخی ازاهل سنت و وهابیت برای انکار ماجرای جسارت به حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) مطرح می‌کنند. آنان مدعی‌اند که غیرت عرب اجازه نمی‌داد به زنان تعرض شود یا آسیبی به آنان برسد؛ بنابراین، گزارش‌های مربوط به هجوم به خانه حضرت زهرا(س) و آسیب‌رساندن به ایشان را نمی‌توان پذیرفت.
اما آیا واقعاً غیرت عرب در آن دوران مانع هرگونه خشونت و ستم علیه زنان بود؟ برای پاسخ به این ادعا، کافی است نگاهی به گزارش‌های تاریخی و روایی بیندازیم. در ادامه، به چند نمونه از منابع مورد قبول اهل‌سنت اشاره می‌کنیم.
۱. زنده‌به‌گورکردن دختران در عصر جاهلیت
یکی از رفتارهای دردناک اعراب جاهلی که قرآن کریم نیز به آن اشاره کرده، زنده‌به‌گورکردن دختران است. خداوند در آیات ۸ و ۹ سوره تکویر می‌فرماید:
«وَإِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ (۸) بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ (۹)»
«و هنگامی که از [دختر] زنده به گور بپرسند، به کدام گناه کشته شده؟!»
ابن‌کثیر، از مفسران مورد قبول وهابیت، در تفسیر این آیات می‌نویسد:
«عرب جاهلیت به‌خاطر اینکه از دختر خوششان نمی‌آمد، آنان را دفن می‌کردند.»
اکنون باید پرسید: چگونه میتوان غیرت عرب آن زمان را مانعی قطعی در برابر جسارت به حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) دانست، درحالی‌که در همان جامعه، گروهی از اعراب نه‌تنها به دختران خود آسیب می‌رساندند، بلکه آنان را زنده‌به‌گور می‌کردند؟ آیا چنین سابقه‌ای با ادعای مصونیت زنان در فرهنگ اعراب صدر اسلام سازگار است؟!
۲. کتک‌زدن همسر توسط عبدالله بن عمر
در گزارشی از کتاب «اعتلال القلوب» نقل شده است که عبدالله بن عمر (یکی از بزرگترین صحابه در نزد شبهه کنندگان) متوجه شد همسرش با مردی از پشت دیوار صحبت می‌کند؛ درحالی‌که از نسبت خویشاوندی آن مرد با همسرش اطلاعی نداشت. او شاخه‌های درخت خرما را جمع کرد و همسرش را با آن‌ها مورد ضرب‌وشتم قرار داد؛ به‌گونه‌ای که بدن او به‌شدت کبود شد.
بنابراین، چگونه میتوان ادعا کرد که غیرت عرب اجازه کتک‌زدن زنان را نمی‌داد، درحالی‌که چنین رفتاری در گزارش‌های مربوط به همان جامعه نقل شده است؟
۳. خلیفه اول و کتک زدن عایشه
در روایتی دیگر، در منابع مورد قبول شبهه‌کنندگان نقل شده است که میان پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و عایشه اختلافی رخ داد تا جایی که پیامبر عذر عایشه را از خلیفه اول خواست. عایشه گفت: «خلیفه اول دستش را بالا برد و بر صورت او زد و با شدت بر سینه او کوبید.» و در روایت دیگر نقل شده است «خلیفه اول آنچنان بر بینی عایشه کوبید که خون از آن سرازیر شد.»
هنگامی که پیامبر این رفتار خلیفه اول را دید ناراحت شد و فرمود: «ای فلانی دیگر بعد از این عذر عایشه را نمی‌خواهم.»
اکنون پرسش این است: اگر غیرت عرب مانع برخورد فیزیکی با زنان بود، این گزارش را چگونه میتوان توجیه کرد؟! آیا میتوان ادعا کرد که چنین رفتاری در آن جامعه اساساً امکان وقوع نداشته است؟!
۴. خلیفه دوم و کتک زدن زنان عزادار
سعید بن مسیب نقل می‌کند هنگامی که خلیفه اول از دنیا رفت، عایشه و ام‌فروه (خواهر او) برایش مجلس نوحه‌خوانی برپا کردند. وقتی خبر به خلیفه دوم رسید، آنان را از این کار منع کرد؛ اما زنان به این منع توجهی نکردند. در پی آن، خلیفه دوم به هشام بن ولید دستور داد ام‌فروه را از مجلس بیرون ببرد. سپس او را با تازیانه زد و زنان عزادار با شنیدن این ماجرا پراکنده شدند؛ و در روایت دیگر آمده که خلیفه دوم تک تک زنان را با تازیانه زد.
این گزارش نیز نشان می‌دهد که برخورد فیزیکی با زنان در آن جامعه، حتی از سوی عالی‌ترین شخصیت‌های مورد قبول نزد اهل سنت و وهابیت، امری عادی و رایج بوده است.
۵. خلیفه دوم و کتک زدن کنیز با حجاب
در گزارش دیگری از منابع اهل‌سنت آمده است که کنیزی در برابر خلیفه دوم حجاب کرده بود. او از کنیز پرسید آیا آزاد شده است؟ وقتی پاسخ منفی شنید، از او خواست حجاب خود را بردارد؛ اما کنیز توجهی نکرد، خلیفه دوم به سمت کنیز رفت و با شلاق چنان بر سرش زد که پوشش را از سرش انداخت.
این گزارش نیز نمونه دیگری از برخورد فیزیکی با یک زن در همان جامعه است. بنابراین، ادعای اینکه غیرت عرب اجازه هیچ‌گونه تعرض و آسیب‌رساندن به زنان را نمی‌داده است، با گزارش‌های موجود در منابع وهابیت و اهل‌سنت سازگار نیست.
۶. جفا در حق حضرت فاطمه(سلام‌الله‌علیها)
به مناسبت ایام شهادت حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها)، بد نیست به یکی از معتبرترین کتاب‌های حدیثی اهل‌سنت، یعنی «صحیح بخاری»، مراجعه کنیم و ببینیم محمد بن اسماعیل بخاری در بخش مناقب (فضایل) آن حضرت، چه میزان به فضائل ایشان پرداخته است.
شاید انتظار برود کتابی با چنین جایگاهی در میان اهل‌سنت، صفحات متعددی را به بیان فضائل حضرت فاطمه سلام الله علیها اختصاص داده باشد؛ بانویی که پیامبر اکرم(ص) درباره جایگاه و منزلت ایشان سخنان فراوانی بیان فرموده‌اند. بااین‌حال، در بخش مناقب حضرت زهرا(س) در صحیح بخاری، تنها دو روایت نقل شده که مجموع آن‌ها حتی از پنج خط نیز عبور نمی‌کند.
این مسئله پرسش‌هایی جدی را پیش می‌کشد: چرا در کتابی با این جایگاه، تنها به نقل دو روایت درباره فضائل حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) بسنده شده است؟! آیا این میزان توجه با جایگاه والای آن حضرت تناسب دارد؟ و اینکه میتوان درباره علت این اختصار پرسش نکرد و از کنار آن به‌سادگی گذشت؟ آیا این رفتار، جفا و بی‌اعتنایی در حق حضرت فاطمه زهرا علیها السلام نیست؟ میتوان ادعا کرد این سکوت، تصادفی است؟
یا باید آن را نشانه‌ای از سیاست حذف و سانسور دانست؟!
جمع بندی پاسخ شبهات فاطمیه
گزارش‌های مطرح‌شده از قرآن کریم و منابع مورد قبول اهل‌سنت و وهابیت نشان می‌دهد که ادعای مصونیت زنان از خشونت مردان به دلیل غیرت عرب صدر اسلام، ادعایی بدون پشتوانه و غیرقابل قبول است. زنده‌به‌گورکردن دختران در صدر اسلام و گزارش‌های مربوط به برخورد فیزیکی با زنان، حتی از سوی برخی شخصیت‌های عالی رتبه نزد شبهه‌کنندگان، همگی نشان می‌دهند که چنین رفتارهایی در آن جامعه رواج داشته است. بنابراین، نمی‌توان با استناد به مفهوم غیرت عرب، گزارش‌های مربوط به جسارت به حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) را انکار کرد.
در پایان، از تلاش ارزشمند گروه مشکات هدایت در پرداختن به شبهات فاطمیه و روشنگری درباره جایگاه و مظلومیت حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها صمیمانه قدردانی می‌کنیم. امیدواریم این تلاش‌ها در شناخت بیشتر فضائل حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها و پاسخ‌گویی مستدل به شبهات فاطمیه مؤثر باشد.