این دوره دعوتی است به بیدار ماندن و آمادگی برای حوادث بزرگ‌تر و تلاشی است برای رهایی از "هرزه‌خوانی" و سطحی‌نگری علمی که بخش بزرگی از وقت ما را درگیر خود ساخته است. در روزگاری به سر می‌بریم که نیکوکار در آن بد شمرده می‌شود و ستمگر هر روز بر نخوت خود می‌افزاید؛ بنابراین، وظیفه ماست که خود را با دانشِ نافع تجهیز کنیم. دوره تاریخ حیات امیرالمؤمنین (علیه السلام) نه صرفاً یک سیر تاریخی روایی، بلکه مسیری است برای تولید دانایی و جریان‌سازی در حوزه‌های معرفتی و عملی.

مخاطب در این دوره، با همراهی دکتر میثم مطیعی، به بررسی ابعاد نامتناهی و سهل و ممتنع شخصیت امیرالمؤمنین (علیه السلام) می‌پردازد. این سیر مطالعاتی از کودکی و تربیت حضرت در دامان پیامبر اکرم (ص) آغاز شده، به نقش محوری ایشان در غزوات مهم (مانند بدر، احد، خندق و خیبر) می‌رسد و سپس با تمرکز بر نصوص الهی و احادیث متواتر (مانند غدیر، منزلت و علم)، حقانیت وصایت و امامت ایشان را اثبات می‌کند. در بخش پایانی، به حوادث دردناک بستر احتضار پیامبر (ص)، واقعه سقیفه، نقد ادله مکتب خلافت و مظلومیت حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) پرداخته می‌شود تا حجت بر حاضر و غائب تا روز قیامت تمام شود.

اهداف کاربردی

این دوره برای پاسخگویی به نیازهای عمیق اعتقادی و عملی دانشجویان و فعالان فرهنگی تدوین شده است. هدف اصلی، پرورش فردی است که دین خود را از خدا می‌گیرد و نه از رأی و نظر شخصی. این دوره نیاز به بصیرت را برطرف می‌کند؛ همان فردی که هم عالم است، هم عارف به طریق حق، و هم دوست دارد به حق عمل کند. این برنامه نه تنها دانش تاریخی محض، بلکه ابزارهای تحلیل محتوایی را در اختیار مخاطب قرار می‌دهد تا بتواند با آگاهی کامل به مقابله با جریانات فریبنده و تبلیغاتی برخیزد و در مواجهه با تناقضات و شبهات جدی (مانند اهانت "حسبنا کتاب الله" یا نقد روایات جعلی سقیفه)، توانایی دفاع مستدل و علمی را داشته باشد. همچنین، دوره تاریخ حیات امیرالمؤمنین (علیه السلام) با تاکید بر محاسبه نفس، به مخاطب می‌آموزد که عمر انسان سرمایه‌ای است و نباید صرف اطلاعات بیهوده و علم لایَنفَع شود، بلکه باید با تسلط بر کلمات اهل بیت (ع)، خود را برای اثرگذاری در میدان جامعه آماده سازد. هدف این است که جوانان به جای نق زدن و سیاهی دیدن، راهکار ارائه داده و به راهبری امور کمک کنند.

مخاطبان دوره

دانشجویان و طلاب علوم انسانی که به دنبال تحلیل عمیق و موشکافانه تاریخ صدر اسلام هستند.
پژوهشگران و محققانی که نیاز به منبع‌شناسی دقیق شیعه و سنی و آشنایی با کتب معتبر (مانند الکافی، صحاح سته، الغدیر و نهج البلاغه) دارند.
فعالان فرهنگی و مبلغان دینی که می‌خواهند با استدلال‌های متقن و زبان روز با دنیا ارتباط برقرار کرده و نقش‌آفرینی بین‌المللی داشته باشند.
علاقه‌مندان به فهم ابعاد عرفانی و اخلاقی سیره اهل بیت (ع) و پیاده‌سازی زهد و عدالت علوی در زندگی خود.
کسانی که به دنبال شناخت پیامبر اکرم (ص) از منظر امیرالمومنین (ع) هستند و می‌خواهند از مظلومیت مضاعف ایشان مطلع شوند.

دستاوردهای یادگیری

پس از گذراندن دوره تاریخ حیات امیرالمؤمنین (علیه السلام)، مخاطب به یک جامعیت علمی و بینشی دست می‌یابد که او را از سردرگمی‌ها و هیاهوهای زمانه مصون می‌دارد. فرد نه تنها تاریخ ترتیبی حیات امیرالمومنین (ع) را از ولادت تا شهادت حضرت زهرا (س) می‌آموزد، بلکه به سلاح‌های مناظره و مجادله علمی مجهز می‌گردد تا بتواند از نصب الهی امامت و جایگاه ولایت کبری دفاع نماید. از دستاوردهای بارز، می‌توان به تسلط بر کلام امیرالمومنین در نهج البلاغه (مانند نامه ۴۵ درباره ساده‌زیستی یا خطبه ۷ درباره نفوذ شیطان)، و توانایی تحلیل متنی و سندی روایات فریقین (شیعه و سنی) اشاره کرد. این دوره این حقیقت را در جان و روح مخاطب جای می‌دهد که نجات و رسیدن به بهشت تنها از طریق اطاعت و تمسک به دامن ولایت علی (ع) ممکن است. در نهایت، شرکت‌کننده در این دوره می‌تواند تفاوت‌های عمیق بین حکومت ظاهری (ملک و اغتصاب) و خلافت الهی (امامت و وراثت) را تشخیص داده و نسبت به حقوق ضایع‌شده اهل بیت (ع) و اهانت‌های تاریخی (مانند ماجرای دوات و قلم و هجوم به خانه) بینش عمیق پیدا کند.

چه چیزی می‌آموزید؟

نقش مقام علمی و مرجعیت دانش امیرالمومنین (ع) در جانشینی پیامبر (ص)
بررسی روایات عصمت و احادیث متواتر (ثقلین، منزلت، وصایت، امامت، هدایت، خلافت)
تحلیل جزئیات خطبه مشهور و خطبه طولانی غدیر و توجه خاص علامه امینی به آن
بررسی منابع مسموم شدن پیامبر (ص) در مدینه و نقد روایات مربوط به مسمومیت خیبر
تحلیل واقعه قلم و دوات در بستر احتضار پیامبر (ص) و ریشه نقد "حسبنا کتاب الله"
اثبات برنامه‌ریزی و توطئه قبلی برای دور کردن خلافت از بنی‌هاشم
نقد ادله ارائه‌شده برای مشروعیت خلافت (مانند کبر سن، یار غار بودن، و نفی وصیت پیامبر)
تحلیل امتناع امیرالمومنین (ع) از بیعت و دلایل آن (مانت تمام شدن حجت)
بررسی روایت تهدید به قتل امیرالمومنین (ع) و ترور زبیر و سعد بن عباده
بررسی وصیت‌نامه ابوبکر و اعتراف او به تأسف از تفتیش خانه فاطمه (س)
بررسی مستندات مربوط به غصب فدک و احتجاجات حضرت زهرا (س)
تحلیل روایات هجوم به بیت وحی، ضربت تازیانه قنفذ و سقط جنین
بررسی شبهات مربوط به عدم اشاره صریح امیرالمومنین (ع) به ماجرای ضربت در نهج البلاغه
تحلیل وصیت به دفن شبانه حضرت زهرا (س) و اقدام امیرالمومنین (ع) در مقابل تهدید به نبش قبر
تحلیل سیمای پیامبر اکرم (ص) از منظر امیرالمومنین (ع) در نهج البلاغه
بررسی ابعاد عبادت، زهد، عدالت و ساده‌زیستی حضرت (از وصله زدن پیراهن تا مواسات با فقرا)
جاذبه و دافعه بی‌نظیر حضرت و نحوه برخورد با دوستان و دشمنان

وجه تمایز دوره

تاریخ حیات امیرالمؤمنین (علیه السلام)، دوره‌ای است که با چندین ویژگی برجسته از سایر دوره‌های مشابه متمایز می‌شود. این دوره بر خلاف روش‌های کپسولی یا سطحی، بر تاریخ تحلیلی و کنکاش دقیق حوادث متمرکز است. دکتر میثم مطیعی با رد این تصور که یک دور تاریخ تحلیلی اسلام می‌تواند در ۱۶ جلسه تمام شود، به جای مرور سریع، یک حادثه تاریخی (مانند غدیر یا سقیفه) را مدققانه و با رویکرد کلامی و حدیثی بررسی می‌کند. این رویکرد به مخاطب می‌آموزد که چگونه سؤال تولید کند و از "علم لایَنفَع" دوری جوید.

تکیه اصلی این دوره بر بررسی متون و اسناد اصلی (نه آثار دست دوم) است. استاد دوره به طور گسترده به صحاح سته اهل سنت (مانند صحیح بخاری و سنن ترمذی) و همچنین معتبرترین کتب روایی تشیع (مانند الکافی، من لایحضره الفقیه و بحارالانوار) مراجعه می‌کند تا فضائل و حقانیت ولایت را به اثبات رساند. معرفی کتاب‌های مهم پژوهشی مانند الغدیر علامه امینی، سقیفه علامه عسکری، و عبقات الانوار میر حامد حسین، ابزارهای لازم برای مطالعه مستقل را فراهم می‌آورد.

هر جلسه با یک روایت اخلاقی و تربیتی از اهل بیت (ع) (بخصوص از نهج البلاغه و الکافی) آغاز می‌شود. این روایت‌ها صرفاً مقدمه نیستند، بلکه تأکید دارند که دوری از معصیت و صحت عمل، شرط اساسی قبول ولایت و دوستی با ائمه (ع) است. این سبک، شناخت شناختی را به تزکیه روحی گره می‌زند و به مخاطب می‌آموزد که عبودیت، جوهره رسیدن به ربوبیت است.

ساختار دوره شامل سیر ترتیبی تاریخی (از کودکی تا سقیفه) و مباحث موضوعی چالش‌برانگیز (مانند کارگزاران حکومت علی (ع)) است. همچنین، ارائه‌های داوطلبانه دانشجویی، مشارکت فعال مخاطب در نقد و پژوهش را تضمین می‌کند و فضا را از حالت یک‌سویه خارج می‌سازد.

استاد دوره با استفاده از زبان فاخر و بلیغ، به ستایش فضائل بی‌شمار امیرالمومنین (ع) می‌پردازد؛ شخصیتی که کلام او پایین‌تر از کلام خالق و بالاتر از کلام مخلوقین است. این سبک تدریس، علاوه بر ارتقاء علمی، انگیزه درونی مخاطب را برای دفاع از مکتب و تلاش برای عمل صالح به اوج می‌رساند.