جهان بینی توحیدی

درباره دوره

آیا تاکنون به این فکر کرده‌اید که چگونه می‌توان از انبوه معارف اسلامی، یک نظام فکری منسجم و عمیق ساخت که پاسخگوی نیازهای انسان در قرن بیست و یکم باشد؟ تصور کنید به جای مجموعه‌ای از معلومات پراکنده، به یک نقشه جامع و مهندسی‌شده از اسلام دست یابید که نه‌تنها به پرسش‌های بنیادین شما پاسخ دهد، بلکه مسیر مشخصی برای حرکت و تعالی فردی و اجتماعی‌تان ترسیم کند. این هدف والایی است که دوره «جهان‌بینی توحیدی» با تدریس استاد حجت‌الاسلام امین جواهری، بر مبنای آثار و اندیشه‌های شهید استاد مرتضی مطهری، به دنبال تحقق آن است. در این سفر علمی، شما با خوانشی نو از دین آشنا می‌شوید که در آن، انسان به‌عنوان نقطه آغاز و توحید به‌عنوان مقصد نهایی در نظر گرفته شده و تمامی معارف در قالب یک منظومه فکریِ هماهنگ و منطقی، حول این دو محور سامان می‌یابند.

در این دوره، پس از مروری بر کتاب «انسان و ایمان» به‌عنوان نقطه آغاز این حرکت، وارد ژرفای کتاب «جهان‌بینی توحیدی» می‌شویم. استاد جواهری با بهره‌گیری از دیگر آثار ارزشمند استاد مطهری همچون «انسان‌شناسی قرآن»، «کلیات علوم اسلامی»، «علل گرایش به مادی‌گری» و «مسئله شناخت»، متن موجز و پرمعنای کتاب اصلی را موشکافی کرده و با افزودن بسترهای تاریخی و معرفتیِ لازم، تصویری شفاف از رابطه جهان‌بینی و ایدئولوژی، انواع جهان‌بینی‌ها (فلسفی، مذهبی و علمی) و در نهایت، مختصات جهان‌بینی توحیدی ارائه می‌دهد. این دوره، شما را از سطح مفاهیم انتزاعی فراتر برده و با نشان دادن ثمرات عملی این بینش در زندگی مؤمنانه، به‌ویژه در نمونه‌های عینی همچون شهدای هسته‌ای، قدرت تمدن‌سازی و امتداد اجتماعی این نگاه را به تصویر می‌کشد.

مخاطبان دوره

طلاب و دانشجویانی که به دنبال تعمیق و نظام‌مندسازی معارف دینی خود هستند.

فعالان فرهنگی و اجتماعی که به دنبال پشتوانه فکری و نظری محکم برای فعالیت‌های خود می‌باشند.

همه علاقه‌مندان به اندیشه‌های شهید مطهری که می‌خواهند منظومه فکری ایشان را به صورت یکپارچه فراگیرند.

افرادی که به دنبال پاسخی مستدل و عمیق به شبهات و چالش‌های فکری عصر مدرن در حوزه دین هستند.

دستاوردهای یادگیری دوره

پس از گذراندن این دوره، شما صرفاً با مجموعه‌ای از اطلاعات جدید روبه‌رو نیستید، بلکه به یک چارچوب فکری منسجم و یک نقشه راه برای درک عمیق‌تر دین دست یافته‌اید. خواهید توانست نسبت میان انسان، جهان و خدا را در یک سیستم هماهنگ تحلیل کنید و بدانید هر مسئله دینی در کجای این منظومه بزرگ قرار می‌گیرد. درک عمیق‌تری از مفهوم توحید پیدا می‌کنید و آن را نه به‌عنوان یک گزاره خشک و انتزاعی، بلکه به‌مثابه مسیری پویا برای حرکت و تعالی از کثرت به وحدت درک خواهید کرد. همچنین با تمایز اساسی میان جهان‌بینی و ایدئولوژی و تأثیر متقابل آنها بر یکدیگر آشنا شده و قدرت تشخیص و نقد جهان‌بینی‌های رقیب (فلسفی و علمی) را به دست می‌آورید و در نهایت، خواهید دید که چگونه این بینش توحیدی می‌تواند به زندگی فردی و اجتماعی شما معنا، هدف، تقدس و تعهد ببخشد و شما را در مسیر خلافت الهی و لقاء الله قرار دهد.

چه چیزی می‌آموزید؟

منظومه فکری شهید مطهری: آشنایی با طرح کلی اندیشه ایشان در مجموعه «مقدمه‌ای بر جهان‌بینی اسلامی» و جایگاه کتاب «جهان‌بینی توحیدی» در این منظومه.

انسان؛ نقطه آغاز: مرور و جمع‌بندی مبانی کتاب «انسان و ایمان» به‌عنوان مبدأ حرکت انسان خاکی.

نسبت جهان‌بینی و ایدئولوژی: بررسی دقیق رابطه میان «هست‌ها» و «بایدها» و نقش جهان‌بینی به‌عنوان تکیه‌گاه ایدئولوژی.

انواع جهان‌بینی: تحلیل و نقد سه جریان اصلی: جهان‌بینی فلسفی (با بررسی ریشه ها و بازگشت به دوران یونان باستان)، جهان‌بینی مذهبی (در مسیحیت و اسلام) و جهان‌بینی علمی (پوزیتیویسم).

تاریخ تحول اندیشه‌ها: سیر تحول فکری بشر از اسطوره‌گرایی (موتوس) به خردورزی فلسفی (لوگوس) و سپس ظهور و افول جهان‌بینی مذهبی در غرب.

حکمت متعالیه صدرایی: نقطه عطف تلفیق عقل، شهود و نقل در جهان‌بینی اسلامی و تولد یک نظام فکری جدید و متعالی.

برهان صدیقین: درک عمیق‌ترین تقریر از برهان اثبات وجود خدا و معنای توحید در حکمت متعالیه.

جهان‌بینی علمی: ریشه‌ها، ویژگی‌ها (حس‌گرایی، عدم قطعیت، ابزارگرایی) و ناکارآمدی آن در پاسخ به پرسش‌های بنیادین.

معیارهای جهان‌بینی مطلوب: بررسی پنج معیار یک جهان‌بینی کامل: استدلال‌پذیری، معنابخشی، آرمان‌سازی، تقدس‌بخشی و تعهدآوری.

جهان‌بینی توحیدی: ترسیم تصویر جامع و پویای هستی بر اساس توحید ناب اسلامی و تبیین لوازم آن در حوزه‌های مختلف.

وجه تمایز دوره

وجه تمایز اصلی این دوره، رویکرد «منظومه‌ای» و «مسئله‌محور» آن است. برخلاف بسیاری از دوره‌ها که صرفاً به متن یک کتاب اکتفا می‌کنند، استاد جواهری با بهره‌گیری از دامنه وسیعی از آثار استاد مطهری، متن موجز کتاب «جهان‌بینی توحیدی» را به‌عنوان یک هسته مرکزی در نظر گرفته و آن را با استفاده از دیگر کتاب‌های ایشان رمزگشایی و بسط می‌دهد. به این ترتیب، مخاطب به جای مواجهه با متنی خشک و فشرده، آن را در بستر تاریخی و معرفتی خود می‌بیند و ارتباط میان مفاهیم را به‌صورت زنده و پویا درک می‌کند. همچنین، تدریس استاد صرفاً به توضیح مفاهیم بسنده نمی‌کند، بلکه دائماً در حال ایجاد پیوند میان آن مفاهیم با مسائل روز و نمونه‌های عینی (مانند شهدای هسته‌ای یا جریان‌های فکری معاصر) است تا امتداد اجتماعی و تمدنی این بینش را برای مخاطب ملموس سازد. این سبک تدریس که تلفیقی از دقت فلسفی و انسجام منظومه‌ای با روان‌گویی و توجه به نیازهای مخاطب است، تجربه‌ای بی‌نظیر از مواجهه با معارف عمیق اسلامی را رقم می‌زند.