آیا تابهحال احساس کردهاید که هرچه بیشتر تلاش میکنید همسرتان طبق میل شما رفتار کند، فاصله بینتان بیشتر میشود؟ ریشه بسیاری از مشاجرات بیپایان، نه در بد بودن طرفین، بلکه در تنظیم نبودن انتظارات از همسر نهفته است. بر اساس اصول تحکیم خانواده، یکی از ستونهای آرامش که اغلب نادیده گرفته میشود، اصل «تساهل» یا همان آسانگیری است.
در این نوشتار، با بهرهگیری از آموزههای دینی، بررسی میکنیم که چگونه بالا بودن سطح توقعات، شیرینی زندگی را تلخ میکند و چرا «سخت نگرفتن»، کلید گشایش درهای رحمت و حتی افزایش رزق و روزی مادی است.
ریشه نارضایتیها؛ وقتی «ظرفیت» طرف مقابل را نمیبینیم
در زندگی مشترک، یک اصل بنیادین وجود دارد که نادیده گرفتن آن، سرآغاز تنشهاست: «انسانها ظرفیتهای متفاوتی دارند». ما نمیتوانیم انتظار داشته باشیم که همسرمان دقیقاً همانگونه رفتار کند که ما میخواهیم یا همانگونه فکر کند که ما فکر میکنیم. هر جنسیتی اقتضائات خاص خود را دارد؛ زن تواناییهایی دارد که از عهده مرد خارج است و مرد تواناییهایی دارد که در توان زن نیست.
مشکل اصلی در تنظیم انتظارات از همسر زمانی رخ میدهد که ما دیگری را با متر و معیار خودمان میسنجیم. به تعبیر امام صادق علیه السلام، باید هر کسی را با ظرفیت خودش دید. ایشان میفرمایند: «اگر مردم میدانستند که خلقت الهی بر چه اساسی (و چه تفاوتهایی) است، هیچکس دیگری را ملامت نمیکرد»1. بنابراین، بسیاری از سرزنشهای ما ناشی از این است که همسر را از دریچه نگاه خودمان میبینیم و انتظاراتی خارج از ظرفیت او داریم.
اصل تساهل؛ هنرِ روان بودن در مسیر سنگلاخی زندگی
در برابرِ سختگیری و توقعات بالا، اصلی به نام «تساهل» وجود دارد. تساهل یعنی آسان گرفتن؛ یعنی انسان در ارتباطش با همسر سختگیر نباشد و انتظار نداشته باشد که تمامِ خواهشهای دلِ او موبهمو اجرا شود. زندگی مشترک مانند یک چرخدنده است که برای چرخیدن، نیاز به روغنکاری دارد و «آسانگیری»، همان روغنی است که اصطکاکها را از بین میبرد.
کسی که اهل تساهل است، روی خطاهای کوچک توقف نمیکند و زندگی را برای خودش و اطرافیانش تلخ نمیسازد. این آسان گرفتن، دقیقاً نقطه مقابلِ کمالگراییِ منفی است که میخواهد همهچیز «ایدئال» باشد. وقتی ما بپذیریم که همسرمان یک انسان جایزالخطا با ظرفیتی محدود است، بار سنگین انتظارات از همسر از روی دوش رابطه برداشته میشود و فضایی برای نفس کشیدن ایجاد میگردد.
رابطه شگفتانگیز «آسانگیری» و «افزایش روزی»
شاید تعجب کنید اگر بدانید که نحوه برخورد شما با همسرتان، با وضعیت مالی شما در ارتباط است. در آموزههای دینی ما نکتهای بسیار ظریف وجود دارد: سختگیری بر خانواده، تنگی معیشت میآورد و آسانگیری، برکت را سرازیر میکند. امیرالمؤمنین (ع) طبق روایتی میفرمایند: «التَّسهُلُ یُدِرُّ الاَرزاقَ»2؛ یعنی تساهل و آسان گرفتن، روزیها را سرازیر و فراوان میکند.
این یک قانون تکوینی در عالم است. وقتی شما در خانه گشادهرو باشید، از خطاهای جزئی بگذرید و بر همسر و فرزندان سخت نگیرید، این روحیه باعث گشایش در کارها و رزق شما میشود. بنابراین، تعدیل انتظارات از همسر فقط یک مهارت ارتباطی نیست؛ بلکه راهکاری معنوی برای کسانی است که به دنبال برکت در زندگی هستند.
نتیجهگیری: گذر از ایدئالها به واقعیت
در نهایت، برای کاهش تنشها و پیشگیری از سردی روابط، باید یاد بگیریم که عینک بدبینی و کمالگرایی را برداریم. همسر ما مسئول برآورده کردن تمام آرزوهای ما نیست. با کاهش توقعات غیرمنطقی و پذیرش تفاوتها، نه تنها آرامش را به خانه برمیگردانیم، بلکه زمینه را برای ارتقای ظرفیتهای طرف مقابل نیز فراهم میکنیم. چرا که انسانها در فضای امن و بدون سرزنش، بهتر رشد میکنند. بیایید تمرین کنیم که به جای مچگیری و سختگیری، «سهلگیر» باشیم تا هم حال دلمان خوب شود و هم چرخ زندگیمان بهتر بچرخد.
