واکاوی سخنان دکتر ظریف
اخیراً ویدئویی از سخنان دکتر ظریف، وزیر امور خارجه دولت روحانی، منتشر شده که باعث تنش در بین آحاد مردم کشور عزیزمان شده است. فارغ از سوگیری از پیش‌تعیین‌شده، انتقاد یا هواداری ناعادلانه، و فارغ از زمان ضبط این سخنرانی، به بررسی محتوایی این سخنان می‌پردازیم؛ چراکه این سخنان در زمانی منتشر شده که شرایط کشور بسیار حساس است.
ایشان در این سخنرانی، تأکید بر آینده‌نگری و رهایی از اسارت گذشته دارند؛ اما نکته‌ای که در لابه‌لای سخن مطرح می‌کنند، انتقاد بی‌رحمانه نسبت به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است که چه در عرصه داخلی و چه در عرصه خارجی، جلوه خوبی ندارد.
دکتر ظریف در این‌باره می‌گوید: «نگاه ما در سیاست خارجی، نگاه تهدیدمحور است! ما به کشورهای عربی و منطقه نگاه تهدیدمحور داریم و به‌جای سفیر و دیپلمات، در این کشورها فرمانده نظامی به‌عنوان نماینده مستقر کرده‌ایم.» آقای ظریف اشاره می‌کند که حجاب تبدیل به یک خاکریز شده و یک مسئله اجتماعی است که تبدیل به مسئله جنگی شده است!
هر چهره شاخص و معروفی امروز و در شرایط جنگی باید بداند که در تیررس اهداف مغرضانه دشمنان قرار دارد و همه باید بیش از پیش مراقب رفتار و سخنان خود باشند. هر سخنی امروز می‌تواند دستمایه سوداگران سخن و مخالفان داخلی و خارجی قرار گیرد و با بزرگ‌نمایی برداشت‌های منفی به جامعه بازتاب داده شود؛ لذا هر صاحب کرسی و میکروفونی باید ابتدا شرایط حساس داخلی و بین‌المللی ایران را مدنظر داشته باشد. فرض بر اینکه این سخنان مربوط به گذشته باشد، اما ایشان می‌تواند با یک موضع‌گیری و رفع ابهامات، این کلیپ حواشی مربوطه را پایان دهد.
نکته دوم در مورد اصل سیاست خارجی و نگرش جمهوری اسلامی ایران به کشورهای منطقه است؛ ایشان بهتر از هر شخصی می‌داند که بر اساس قانون اساسی و تاریخ دیپلماسی کشور در نظام مقدس جمهوری اسلامی، نگرش به همسایگان، نگرشی بر پایه همزیستی مسالمت‌آمیز و بر پایه صلح است.
امارات متحده عربی هر از گاهی در محافل بین‌المللی بحث مالکیت جزایر سه‌گانه را مطرح می‌کند؛ عملکرد جمهوری اسلامی در قبال امارات چگونه بوده است؟ آمریکا هنگامی که وارد جنگ با طالبان شد، ابتدا از ایران درخواست کرد در این عملیات مشارکت کند، اما جمهوری اسلامی ایران این پیشنهاد را بر اساس رعایت حسن همجواری و منزلت همسایگی رد کرد! آیا ایران توان کافی برای ساکت کردن و دخالت در امارات و افغانستان و… در اختیار ندارد؟ قطعاً دارد، اما احترام به همسایگان و همزیستی مسالمت‌آمیز اجازه مداخله در این کشورها را نمی‌دهد. ایران همواره به‌عنوان یک قدرت با ثبات در منطقه، به‌دنبال همکاری با همسایگان بوده و هیچ رفتار تهاجمی یا تهدیدآمیزی نسبت به هیچ‌یک از کشورهای منطقه نداشته است؛ لذا این سخن درست نیست که نگاه ما به همسایگان نگاه تهدیدآمیز است؛ برعکس، علی‌رغم اشتباهات برخی همسایگان در مقابل ایران، ما همواره خویشتن‌دار بوده‌ایم.
نکته بعد: هر سیاستمداری برای عملکرد خود در ورای مرزها، شرایط ژئوپلوتیکی و گفتمان حاکم بر منطقه و جهان را در نظر می‌گیرد؛ این دقیقاً همان نکته سرنوشت‌سازی است که دکتر ظریف کاملاً بر آن چشم پوشیده است.
کشورهای عربی، من‌جمله امارات و عربستان که ایشان اشاره می‌کنند، اصول همزیستی و حسن همجواری را کنار گذاشته و رفتار سیاسی نامطلوبی در مقابل ایران اتخاذ کرده‌اند؛ آن‌ها به‌عنوان هم‌پیمانان آمریکا و اسرائیل، تمام امکانات و سرزمین خود را در اختیار این دو کشور تروریست قرار داده و نهایتاً در جنگ ظالمانه علیه کشورمان به طور غیرمستقیم شریک شده‌اند.
آقای ظریف! آیا در حالی که این کشورها به محل استقرار پایگاه‌های آمریکایی و مبدأ حملات آمریکا علیه ایران بوده‌اند، می‌توان نگاه فرصت‌محور داشت؟ ده ها سال تنگه هرمز به گذرگاهی برای تهدید امنیت ملی و منافع ایران تبدیل شده بود و کشورهای عربی همواره به‌جای اتحاد با ایران برای تأمین امنیت منطقه، سخن از آزادی عبور و مرور دریایی می‌گویند؛ آیا می‌توان به این کشورها نگاه غیرتهدیدآمیز داشت؟
تجربه تلخ مذاکره با آمریکا
نکته بعدی اینکه دکتر ظریف اشاره به مذاکره با آمریکا می‌کنند و بسیار جای تعجب است که ایشان خود مذاکره‌کننده ارشد ایران با آمریکا در برجام بوده و بهتر از هر کسی می‌داند که ترامپ چه بر سر برجام آورد؟ هنوز مهر مذاکرات و تعهدنامه اسلام‌آباد بین ایران و آمریکا خشک نشده بود که آمریکا دست به حمله علیه ایران زد و ترامپ اعلام کرد آن را به سطل زباله انداخته است!
گویا هنوز متوجه نشده‌ایم که در مذاکره با آمریکا، نه شخص مذاکره‌کننده و نه مسائل فنی هیچ اهمیتی ندارد، بلکه اصل مذاکره خدشه‌دار است. مقامات رسمی آمریکایی، مذاکره با ایران را به‌وضوح، راهی برای تسلیم ایران و امتیازدهی عنوان می‌کنند، اما ایشان حرف از تعامل و سازگاری می‌زند. اساساً در شرایطی که اکنون همه دنیا به سیاست‌های آمریکا موضع انتقادی دارند و ترامپ را برای آغاز جنگ سرزنش می‌کنند و حالا که این دو کشور تروریست در مقابل قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران به تکاپو افتاده‌اند، سخن از عقب‌نشینی زیبنده نیست و به‌جز خدشه‌دار کردن روحیه ملی ارمغان دیگری ندارد.
حجاب؛ خاکریز یا مسئله جنگی؟
اما در مورد حجاب، قطعاً این مسئله در مقابل تهاجم فرهنگی غرب و تهدید فرهنگ ایرانی‌اسلامی، خاکریز است. اما هرگز این مسئله فرهنگی‌اجتماعی تبدیل به جنگ نشده؛ آری، دست‌آویز مخالفان و معاندان نظام مقدس جمهوری اسلامی بوده و همواره سعی بر این داشته‌اند این مسئله را به یک چالش وسیع در جامعه ایرانی تبدیل کنند؛ همان‌طور که در ماجرای مهسا رخ داد و هنوز دشمن در مجامع جهانی روی اتفاقات آن مانور می‌دهند و جمهوری اسلامی ایران را در این مسئله محکوم می‌کنند.
در شرایطی که این کشورها مدعی دموکراسی هستند، در مورد مسائل اجتماعی خود بسیار خشک و متصلب برخورد می‌کنند، لکن در مورد مسائل کشورهای دیگر به‌راحتی دخالت کرده و موضع‌گیری می‌کنند. اکنون فرانسه درگیر آشوب داخلی و برخورد غیرانسانی با معترضان و دانش‌آموزان منتقد است، به طوری که هزاران معترض را در طول یک شب بازداشت کرد، اما آیا شنیده‌اید که ترامپ یا یک کشور اروپایی کوچک‌ترین اشاره‌ای به این موضوع داشته باشند؟